ราชวงศ์จักรี

ตราสัญลักษณ์ประจำราชวงศ์จักรี

ราชวงศ์จักรี เป็นราชวงศ์ที่ปกครองประเทศไทยมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2325 โดยมี พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เป็นผู้ทรงสถาปนาราชวงศ์ และยุคของราชวงศ์นี้เรียกว่า "ยุครัตนโกสินทร์"

          ที่มาของชื่อและสัญลักษณ์ประจำราชวงศ์จักรี ชื่อของราชวงศ์จักรีมีที่มาจากบรรดาศักดิ์ "เจ้าพระยาจักรีศรีองครักษ์"  ตำแหน่ง สมุหนายก ซึ่งเป็นตำแหน่งทางราชการที่พระองค์เคยทรงดำรงตำแหน่งมาก่อนในสมัยกรุง ธนบุรี คำว่า "จักรี" นี้พ้องเสียงกับคำว่า "จักร" และ "ตรี" ซึ่งเป็นเทพอาวุธของ พระนารายณ์ พระบาทสมเด็จพระพุธทยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้สร้าง พระแสงจักรและพระแสงตรีไว้ 1 สำรับ และกำหนดให้ใช้เป็นสัญลักษณ์ประจำราชงวศ์จักรีสืบมาจนถึงปัจุบัน

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช องค์ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี ทรงรับอัญเชิญจากเหล่าเสนาอำมาตย์ราษฎรทั้งหลายขึ้นเถลิงถวัลย ราชสมบัติ และทรงสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ให้เป็นปึกแผ่นมั่นคงตั้งแต่วันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2325 และนับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2462 เป็นต้นมา ประชาชนชาวไทยได้มีโอกาสแสดงกตเวทิตาคุณ ต่อพระมหากษัตริยาธิราชในพระบรมราชจักรีวงศ์ทุกรัชกาล ในวันที่ 6 เมษายน ของทุกปี และด้วยรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณขององค์ ปฐมกษัตริย์และพระมหากษัตริย์ทุกพระองค์ในพระราชวงศ์จักรี ในปี พ.ศ. 2416 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้หล่อพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 1 - 4 ขึ้น เพื่อประดิษฐานให้พระบรมวงศานุวงศ์และข้าราชการได้ถวายบังคมพระมหากษัตริยาธิราชเจ้า โดยเริ่มแรกได้ประดิษฐานพระบรมรูป ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ต่อมาโปรดฯ ให้ย้ายไปพระที่นั่งสุทไธสวรรยปราสาท ใน พ.ศ. 2417 และย้ายไปประดิษฐาน ณ พระที่นั่งศิวาลัยมหาปราสาท ใน พ.ศ. 2425

รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมุงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้ซ่อมแซมพระพุทธปรางค์ปราสาท ณ วัดพระศรีรัตนศาสดารามใหม่ พระราชทานนามว่า "ปราสาทพระเทพบิดร" โปรดเกล้าฯ ให้อัญเชิญพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 1 - 5 มาประดิษฐาน ณ ปราสาทพระเทพบิดร และมีประกาศพระบรมราชโองการให้ตั้งการพระราชพิธีถวายบังคมพระบรมรูปในวันที่ 6 เมษายน โดยทางโปรดฯ ให้เรียกวันที่ 6 เมษายน ว่า วันจักรี

ถึงรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้าง "สะพานพุทธยอดฟ้า" ข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา เชื่อมฝั่งกรุงเทพฯ และธนบุรี โดยมีพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชประดิษฐาน อยู่บริเวณเชิงสะพานฝั่งกรุงเทพฯ เพื่อเป็นปฐมบรมราชานุสรณ์เฉลิมพระเกียรติ เนื่องในโอกาสฉลองพระนครครบรอบ 150 ปี ได้มีการถวายบังคมพระบรมรูปเมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2475 เป็นครั้งแรก หลังจากนั้นในวันจักรี จะมีพระราชพิธีถวายบังคมพระบรมรูปพระมหากษัตริย์แห่งพระบรมราชจักรีวงศ์ใน อดีตทุกพระองค์ ณ ปราสาทพระเทพบิดร พร้อมกับพิธีถวายบังคมพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ณ เชิงสะพานพุทธยอดฟ้าด้วย

เนื่องในวาระแห่งการสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ครบรอบ 200 ปี เมื่อ พ.ศ. 2525 คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบให้ถวายพระสมัญญานาม "มหาราช" แด่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก และต่อมาเปลี่ยนการเรียกวันจักรี เป็น วันพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช และวันที่ระลึกมหาจักรีบรมราชวงศ์

พระมหากษัตริย์ไทยแห่งพระมหาจักรีบรมราชวงศ์ 

 รัชกาลที่ 1 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจักรีบรมนาถฯ พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
(พ.ศ. 2325-2352 ครองราชย์ 27 พรรษา พระชนมายุ 74 พรรษา )

รัชกาลที่ 2 พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอิศรสุนทรฯ พระพุทธเลิศหล้านภาลัย
(พ.ศ. 2352-2367 ครองราชย์ 15 พรรษา พระชนมายุ 58 พรรษา)

ชกาลที่ 3 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาเจษฏาบดินทร์ฯ พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (พระมหาเจษฎาราชเจ้า)
(ครองราชย์ 26 ปี   พ.ศ. 2367-2394  พระชนมายุ 64 พรรษา )

รัชกาลที่ 4 พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหามงกุฏฯ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
(ครองราชย์ 16 ปี  พ.ศ. 2394-2411 พระชมมายุ 66 พรรษา )

รัชกาลที่ 5 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ฯ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมหาราช (พระปิยมหาราช)
(ครองราชย์ 42 ปี  พ.ศ. 2411-2453 พระชนมายุ 58 พรรษา )

รัชกาลที่ 6 พระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราวุธฯ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (พระมหาธีรราชเจ้า)
(ครองราชย์ 16 ปี  พ.ศ. 2453-2468  พระชนมายุ 46 พรรษา )

รัชกาลที่ 7 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปกฯ พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
(ครองราชย์ 9 ปี  พ.ศ. 2468-2477  พระชนมายุ 48 พรรษา)

รัชกาลที่ 8 พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดลฯ พระอัฐมรามาธิบดินทร
(ครองราชย์ 12 ปี  พ.ศ.2477- 2489  พระชนมายุ 21 พรรษา)

รัชกาลที่ 9 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชฯ มหาราช
(ครองราชย์ ตั้งแต่ ปี พ.ศ.๒๔๘๙ จนถึงปัจจุบัน)

 

Tags : ราชวงศ์จักรี, วันจักรี, ยุครัตนโกสินทร์, กรุงรัตนโกสินทร์, พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช, พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก, เจ้าพระยาจักรี
Category : ChakriDynasty --> พระราชประวัติในราชวงศ์,บทความเฉลิมพระเกียรติ

บทความโดย : K.Suphachai
อ้างอิง / ที่มา : http://region3.prd.go.th/